Tedavilerimiz

Bu tablo bir teşhis aracı değil; hangi başlıkların gündeme geleceğini gösteriyor.

Tablodaki ilk satır en sık karşılaştığımız durum ve üç seçeneğin de konuşulması gerekiyor; hangisinin doğru olduğu kemik hacmine, komşu dişlerin durumuna ve boşluğun yerine göre değişiyor. Karşılaştırmayı eksik diş seçenekleri sayfasında ayrıntılı yaptık.

İkinci satır ise beklemeyen tek satır: kendiliğinden gelen ve geceleri artan ağrı, pulpanın iltihaplandığını gösteriyor ve aynı gün değerlendirilmeli.

Üç seçenek var ve üçü de geçerli; doğru olan kişiye göre değişiyor.

İmplant komşu dişlere dokunmuyor ve çene kemiğini uyararak erimeyi yavaşlatıyor. Komşu dişler sağlamsa açık ara en iyi seçenek; şartı yeterli kemik hacmi ve süreç kemik kaynaşması nedeniyle üç-altı ay.

Köprü hızlı ve öngörülebilir; bir-iki haftada bitiyor. Ama komşu dişlerin kesilmesini gerektiriyor ve bu geri döndürülemez. Komşu dişler zaten kaplama gerektiriyorsa makul bir seçim hâline geliyor.

Protez çok sayıda diş eksikliğinde ve sabit tedavinin uygun olmadığı durumlarda gerçek bir çözüm. Alt çenede tutunma sorunu yaşayan hastalarda iki-dört implant üzerine oturan tutucu destekli protez, konforu belirgin biçimde değiştiriyor.

Boşluğu doldurmamanın bir maliyeti var ve genellikle göz ardı ediliyor: komşu dişler boşluğa devriliyor, karşıt diş uzuyor ve bölgedeki kemik eriyor. Yıllar sonra tedavi hem daha uzun hem daha karmaşık oluyor.

Bu başlık planın en başında geliyor; estetik ya da koruyucu hiçbir iş enfeksiyonun önüne geçmiyor.

Kanal tedavisi pulpa iltihaplandığında ya da canlılığını yitirdiğinde yapılıyor. Amaç dişi kurtarmak: enfekte doku temizleniyor, kanal sistemi doldurularak kapatılıyor. Arka dişlerde ardından örtücü bir restorasyon gerekiyor, çünkü kanal tedavili dişler kırılmaya yatkın.

Diş eti tedavisi kanama, cep ve kemik kaybı varsa devreye giriyor. Bu, Türkiye'de erişkinlerde en sık diş kaybı sebebi ve erken evrede tamamen durdurulabiliyor.

Hangi ağrının beklemediğini bilmek önemli: kendiliğinden gelen ve geceleri artan ağrı, ağrı kesiciyle geçmeyen ağrı, ısırınca keskin ağrı ve şişlik. Bunlar aynı gün değerlendirilmeli.

Şişlikle birlikte ateş, yutkunma ya da nefes almada zorluk varsa en yakın acil servise başvurun; bu tablo saatlerle ölçülüyor ve diş hekimliği randevusuyla yönetilmiyor.

Estetik tedavilerde sıralamayı doğru kurmak, sonucun kendisi kadar önemli. Çünkü bazı basamaklar geri döndürülemez.

1. Beyazlatma. Renk sorunu tek başınaysa. Diş dokusundan hiçbir şey alınmıyor.
2. Kompozit bonding. Küçük kırık, aralık ve şekil düzeltmeleri. Tek seans, neredeyse hiç aşındırma yok, geri döndürülebilir.
3. Ortodonti. Sorun dişlerin konumuysa doğru cevap bu. Dişleri kesmek yerine yerlerine getiriyor.
4. E-max lamina. İnce seramik yüzeyler; ön yüzden sınırlı aşındırma gerektiriyor.
5. Zirkonyum kaplama. Madde kaybı büyükse ya da diş kanal tedaviliyse.

Üçüncü basamak sık atlanıyor ve atlandığında bedeli yüksek. Çapraşık dişler için doğrudan kaplama önerilmesi, sağlam dişlerin kesilmesi anlamına geliyor; oysa ortodontik tedavi aynı sonucu doku kaybı olmadan veriyor. Süre uzun ama karar kalıcı.

Gülüş tasarımı ise ayrı bir tedavi değil, bu basamakların bir planla birleştirilmesi. İyi bir planda diş kesilmesini gerektiren seçenekler, daha az müdahaleli olanlar yetersiz kaldığı için seçilmiş olur — tersi değil.

Restoratif tedavilerin gölgesinde kalan ama uzun vadede en çok fark yaratan başlık bu.

• Diş taşı temizliği ve diş eti bakımı. Diş eti hastalığı öyküsü olanlarda aralık altı ay değil, üç-dört ay.
• Florür uygulaması. Başlangıç çürüklerini durdurabiliyor; kavite oluşmadan müdahale etmenin tek yolu.
• Fissür örtücü. Azı dişlerinin derin girintileri fırçayla temizlenemiyor.
• Gece plağı. Diş sıkıyorsanız; aşırı yük kesilmeden yapılan restorasyon aynı sonu yaşıyor.
• Koruyucu ağızlık. Temas sporlarında.
• Ara yüz temizliği eğitimi. Çürüğün ve diş eti hastalığının başladığı yer ara yüzler; fırça oraya ulaşmıyor.

Dördüncü madde özellikle önemli. Diş sıkma öyküsü olan bir hastada gece plağı planlanmadan yapılan kaplama, köprü ya da implant üst yapısı beklenenden çok daha yüksek yük taşıyor. Sabah çene yorgunluğu ya da kesici kenarlarda düzleşme fark ettiyseniz muayenede mutlaka söyleyin.

Koruyucu işlemlerin ortak yanı şu: hepsi, sonradan yapılacak çok daha kapsamlı bir tedaviyi önlüyor ve hiçbiri diş dokusundan bir şey almıyor.