İmplant Tedavisi

Bu ayrım pratikte çok şey değiştirir. Diş kökü sadece dişi yerinde tutmaz; çiğneme kuvvetini çene kemiğine aktararak kemiğin kendini yenilemesini sağlar. Diş çekildiğinde bu uyarı ortadan kalkar ve kemik ilk yıl içinde belirgin biçimde erimeye başlar. Köprü ya da hareketli protez bu erimeyi durdurmaz, çünkü ikisi de kuvveti kemiğe değil komşu dişlere ya da diş etine iletir.

İmplant, kuvveti doğrudan kemiğe taşıyan tek çözümdür. Bu yüzden tek eksik dişte bile, komşu dişlere dokunmamak kadar önemli bir gerekçedir: kemiğin korunması. Uzun vadede yüzün alt üçte birlik bölümünün yüksekliğini koruyan da budur.

İmplantın gövdesi ticari saf titanyum ya da titanyum alaşımıdır. Titanyumun seçilmesinin nedeni sadece dayanıklılık değil; yüzeyinde kendiliğinden oluşan oksit tabakası sayesinde kemik dokusunun ona doğrudan tutunabilmesidir. Bu olaya osseointegrasyon denir ve implant tedavisinin tamamı bu biyolojik olayın üzerine kuruludur.

Zirkonyum implantlar da vardır ve metal içermeyen bir seçenek arayan hastalar için gündeme gelir. Titanyuma kıyasla uzun vadeli veri hacmi çok daha küçüktür ve çoğunlukla tek parçadır, bu da protetik esnekliği azaltır. Kliniğimizde ilgili vakada değerlendirilir, ancak standart tercih titanyumdur.

Kemik. Yükseklik ve genişlik tomografiyle ölçülür. Yetersizse bu bir ret sebebi değil, bir planlama sorusudur: greft mi, sinüs yükseltme mi, yoksa kısa implant mı. Bunu röntgen görmeden söyleyen hiçbir teklif ciddiye alınmamalıdır.

Diş eti. Aktif diş eti hastalığı varken implant yerleştirmek, sağlam olmayan zemine inşaat yapmaktır. Peri-implantitis riskini doğrudan artırır. Bu yüzden periodontal tedavi her zaman implanttan önce gelir ve tamamlanmadan cerrahi aşamaya geçilmez.

Sigara. Erken implant kayıplarının en güçlü tek değiştirilebilir nedenidir. İmplant yapılmaz demiyoruz; başarı oranının düştüğünü ve iyileşme döneminde bırakmanın gerçekten fark yarattığını söylüyoruz. Bu, muayenede açıkça konuşulan bir konudur.

Sistemik durumlar. Kontrolsüz diyabet iyileşmeyi geciktirir; kontrol altındaki diyabet çoğu vakada engel değildir. Kemik erimesi ilaçları (bifosfonatlar ve benzerleri), çene bölgesine radyoterapi öyküsü ve kan sulandırıcı kullanımı planı değiştirir — hiçbiri otomatik olarak implantı imkânsız kılmaz, ama hepsi ilk görüşmede bilinmelidir. İlaçlarınızı kendi kararınızla bırakmayın.

Büyüme. Çene büyümesi tamamlanmadan ön bölgeye implant yerleştirilmez; implant kemikle birlikte hareket etmez ve yıllar içinde geride kalır. Bu, gençlerde beklemenin tek gerçek nedenidir.

CBCT, tıbbi tomografinin çok küçük bir kesri kadar radyasyonla çene bölgesinin üç boyutlu haritasını çıkarır. Bu haritada implantın gireceği yer, açısı, uzunluğu ve çapı gerçek anatomiye göre belirlenir. Alt çenede sinirin, üst çenede sinüs tabanının konumu milimetre düzeyinde bilinir.

Bu görüntü sadece cerrahi için değil, protez için de kullanılır. İmplantın yerleşimi, üzerine gelecek dişin nereye oturacağına göre planlanır — tersi değil. Kemikte yer var diye yerleştirilen ama üstüne düzgün diş yapılamayan implant, teknik olarak başarılı, pratikte kullanılamaz bir sonuçtur.

Aynı görüntü hastaya da gösterilir. Muayenede ekranda kendi kemiğinizi görürsünüz; greft gerekiyorsa neden gerektiğini kelimelerle değil görüntüyle anlatırız. Tedavi planı bu görüşmenin ardından yazılır.

Gerekli vakalarda cerrahi rehber üretilir: ağız içi tarayıcıdan alınan dijital ölçü ile tomografi birleştirilir ve planlanan açıyı ameliyat sırasında birebir uygulayan bir kılavuz tasarlanır. Dijital planlama ile aynı altyapıyı kullanır.

Tomografinin görmediği tek şey yoktur demiyoruz. Kemiğin kalitesi — yani yoğunluğu — ancak frezenin ilk teması sırasında kesin olarak anlaşılır. Bu yüzden planda yazan implant çapı, cerrahide anatomiye göre bir ölçü değişebilir; bu bir aksaklık değil, doğru uygulamadır.

1. Bölge uyuşturulur ve steril örtüleme yapılır.
2. Diş etinde küçük bir kesi ile kemik yüzeyi açığa çıkarılır; bazı vakalarda kesisiz (flepsiz) teknik kullanılır.
3. Planlanan çapa kademeli olarak ulaşan frezelerle yuva hazırlanır. Kemik ısınmasın diye sürekli soğutma yapılır — bu, erken kaybı önleyen en önemli ayrıntılardan biridir.
4. İmplant kontrollü torkla yerleştirilir ve birincil stabilitesi ölçülür.
5. İyileşme başlığı takılır ya da implant diş etinin altına gömülür; dikiş atılır.

Birden fazla implant söz konusu olduğunda süre uzar ama yapı değişmez. Uzun seanslarda ya da cerrahi kaygısı yüksek hastalarda diğer işlemlerde olduğu gibi sedasyon uygulanabilir; kliniğimizde sedasyon ve genel anestezi imkânı bulunmaktadır ve anestezi uzmanı işleme eşlik eder.

Sedasyon uygulanan hastalarda kural nettir: öncesinde aç kalınır, dönüşte size eşlik edecek biri gerekir ve işlemden sonra tam yirmi dört saat boyunca araç kullanılmaz, alkol alınmaz ve önemli kararlar verilmez. Bu, günün kalanı değil, tam bir gündür.

İşlem sonrası ilk yirmi dört saat için verilen talimatlar basittir: bölgeye dil ya da parmakla dokunmayın, ilk gün ağzı çalkalamayın, buz uygulayın, reçeteyi yazıldığı gibi kullanın. Şişliğin ikinci ve üçüncü günde tepe yapması normaldir ve sonrasında geriler.

Bazı belirtiler beklemeyi kaldırmaz ve bunları baştan bilmeniz gerekir. Yirmi dakika boyunca katlanmış gazlı beze sürekli ve sıkı basınç uygulanmasına rağmen durmayan kanama, yutkunma veya nefes almada zorluk, göze ya da boyuna doğru yayılan şişlik ve yayılan şişliğe eşlik eden ateş — bunlar mesaj atıp cevap bekleyeceğiniz durumlar değildir, bulunduğunuz yerde en yakın acil servise başvurmanız gereken durumlardır. Bize sonra haber verirsiniz.

Alt dudakta veya çenede uyuşma, ameliyat akşamına kadar gerilemeye başlamamışsa ya da ertesi sabah hâlâ duruyorsa aynı gün bildirilmelidir. Lokal anestezi birkaç saat içinde geçer; devam eden uyuşma değerlendirilmesi gereken ayrı bir durumdur ve erken değerlendirme sonucu değiştirir.

Bunların hiçbiri sık görülmez. Ancak nadir olması, ne yapacağınızı bilmemenizi haklı çıkarmaz; klinikten ayrılırken size mesai dışı ulaşılabilecek bir numara ve tedavinizi yapan hekimin adı yazılı olarak verilir.

Üst çenenin daha uzun sürmesinin nedeni kemik yoğunluğudur. Alt çene arka bölge yoğun kortikal kemik içerir; üst çene arka bölge süngerimsi ve daha yumuşaktır. Aynı implant, aynı cerrah, farklı süre.

Bekleme süresi boyunca diş eksik kalmaz. Ön bölgede her zaman geçici bir çözüm yapılır: yapıştırılan geçici diş, hareketli geçici ya da uygun vakalarda implanta bağlı geçici kron. Kliniğimizden görünür bir boşlukla ayrılmazsınız — bunu planlamanın parçası olarak yazıyoruz.

Bazı vakalarda implant yerleştirildiği gün üzerine geçici diş yapılabilir. Buna hemen yükleme denir ve şartı tek bir ölçümdür: yerleştirme sırasındaki birincil stabilite yeterli mi. Yeterliyse yapılır. Değilse doğru karar iyileşme başlığıdır ve bunu ameliyattan önce vaat etmek mümkün değildir.

İyileşme döneminde bölgeye aşırı kuvvet gelmemelidir. Bu yüzden hemen yüklenen geçicilerle ısırılmaz, sert gıda o bölgeye getirilmez ve verilen yumuşak diyet süresine uyulur. Erken kayıpların bir bölümü tam olarak burada olur.

Kontrol randevuları bu dönemin görünmeyen ama belirleyici parçasıdır. Dikiş alımı, ikinci hafta kontrolü ve kaynama sonu kontrolü planın içindedir.

Kron malzemesi bölgeye göre seçilir. Arka bölgede dayanım öne çıkar; ön bölgede geçirgenlik ve doğallık. Zirkonyum kronlar ve cam seramik arasındaki tercih, dişin yerine ve kapanışınıza göre yapılır — tüm ağza tek malzeme seçmek kolay ama doğru değildir.

Vidalı mı, yapıştırmalı mı sorusu hastaya sorulmaz ama sonucu etkiler. Vidalı restorasyon geri alınabilir; yapıştırmalı olanda taşan siman diş etinin altında kalırsa yıllar sonra iltihabın sebebi olur. Kliniğimizde mümkün olan her vakada vidalı tasarım tercih edilir.

Kullandığımız implant sistemleri hasta dosyasına marka, çap ve uzunluk olarak yazılır ve size bir implant kimlik belgesi verilir. On yıl sonra başka bir hekim parça sipariş edecekse tahmin etmek zorunda kalmaz. Bu belge, markanın kendisinden daha önemlidir.

Greft malzemesi kemiğe dönüşmez. Bu yaygın bir yanlış anlamadır. Greft, boşluğu koruyan bir iskelet görevi görür; sizin kendi kemiğiniz aylar içinde onun içine ve arasına büyür. Yavaş eriyen mineraller ise yeni kemiğin içinde kalıcı bir çatı olarak kalır.

Sinüs yükseltme üst çene arka bölgede uygulanır. Üst çene azı dişlerinin kökleri, üst çene kemiğinin içindeki hava boşluğunun — maksiller sinüsün — hemen altında yer alır. Dişler çekildiğinde bu boşluk aşağı doğru genişler ve implant için yükseklik kalmaz. Sinüs zarı kaldırılır ve altına greft konur.

İki yöntem vardır. Kalan kemik yüksekliği yeterliyse krestal (kapalı) teknikle greft ve implant aynı seansta yapılır. Yetersizse lateral pencere tekniği kullanılır ve greftin olgunlaşması için yaklaşık altı ile dokuz ay beklenir; implant sonra yerleştirilir.

Lateral pencere yapılan hastalara uçuş konusunda net bilgi verilir: basınç değişimi yeni onarılmış zara etki ettiği için yaklaşık iki hafta uçuş önerilmez. Bu, tedaviyi başka yerde yaptırma gerekçesi değil, planı baştan buna göre kurma gerekçesidir.

Küçük greftler — hemen yerleştirilen implantın etrafındaki boşluk, ince bir dış duvar — tedavi süresini uzatmaz ve aynı seansta yapılır. Blok greft ve geniş sinüs greftleri ise ikinci bir aşama demektir; bunu muayenede söyleriz, cerrahi günü değil.

Uzun vadede implantı kaybettiren asıl neden kırılma değil, çevresindeki dokunun iltihaplanmasıdır. Diş etiyle sınırlı kaldığı sürece — peri-implant mukozit — geri döndürülebilir. Kemik kaybı başladığında — peri-implantitis — durum genellikle durdurulabilir ama kaybedilen kemik geri gelmez. Erken kontrol randevularının gerçek nedeni budur.

İmplantın kendisi çürümez; bu bir avantajdır ama yanıltıcıdır. Doğal dişte ağrı ve hassasiyet erken uyarı verir, implantta böyle bir uyarı yoktur. Sorun ilerlerken çoğu zaman hiçbir şey hissedilmez. Bu yüzden altı aylık kontroller implant hastasında isteğe bağlı değildir.

Üst yapının ömrü implantın ömründen ayrıdır. Kron yıllar içinde çatlayabilir, vidası gevşeyebilir, tutucu parçalar aşınabilir. Bunlar arıza değil, bakım kalemleridir ve baştan söylenmesi gerekir.

Diş sıkıyorsanız gece plağı bu tablonun en ucuz ve en belirleyici parçasıdır. Seramik, tasarlanmadığı bir yükün altında her gece çalışır ve implantta bunu sınırlayacak bir sinir refleksi yoktur. Plak, restorasyonla aynı seyahatte yapılır.

Kliniğimizde uygulanan tüm tedaviler gibi implant ve üzerindeki protetik çalışma da malzeme ve işçilik üzerine ömür boyu garanti kapsamındadır. Garantinin kapsamı ve neyin dışarıda kaldığı — kaza sonucu hasar, ihmal, önerilen kontrollere gelinmemesi — yazılı olarak, açıkça belirtilir.

Ara dönemde İstanbul'da bulunmanız gerekmez. Kontroller fotoğrafla yapılabilir; bulunduğunuz yerdeki hekiminizden alınan bir kontrol notu da yeterlidir. Kliniğimiz Bağcılar'dadır, İstanbul Havalimanı'na yaklaşık kırk dakika mesafededir ve transfer düzenlemesi doğrudan klinik tarafından yapılır — aracı bir ajans yoktur.

Şehir içinden gelen hastalar için tablo daha basittir: aynı aşamalar, tek tek randevular hâlinde. Bağcılar'a metrobüs ve metro bağlantısı olan her ilçeden ulaşım kolaydır ve akşam saatlerinde randevu verilebilir.

Planı kısaltmak için kaynama süresini kısaltmayız. Kısalttığımız tek şey, aşamalar arasındaki bekleme süresidir: laboratuvarımız bina içinde olduğu için ölçü ile provanın arası günlerle ölçülür, haftalarla değil.

Köprü, komşu dişler zaten kaplama gerektiriyorsa mantıklı bir tercihtir; sağlam dişleri sırf boşluk var diye kesmek ise kalıcı bir bedeldir. Diş köprüsü seçeneği ayrıntılı olarak ayrı sayfada anlatılıyor.

Hareketli protez, cerrahinin mümkün olmadığı ya da tercih edilmediği durumlarda geçerli bir çözümdür ve iki implantla desteklendiğinde konforu belirgin biçimde artar. Protez seçenekleri sayfasında bunun nasıl kurulduğu anlatılıyor.

Hiçbir şey yapmamak da bir karardır ve sonuçları vardır: karşıt diş boşluğa doğru uzar, komşu dişler eğilir, o bölgede çiğneme azalır. Bunu korkutmak için değil, kararın bedava olmadığını göstermek için söylüyoruz.

Muayenede size hangisinin önerildiği değil, neden önerildiği anlatılır. İkisi arasındaki fark, tedavi planını okurken hemen görülür.